Overal waar Michael Moore met zijn camera opduikt ontstaat bij voorbaat al consternatie. De controversiële documentairemaker werd onder andere bekend door zijn onthullende beschouwingen op de Amerikaanse wapengeest (Bowling voor Columbine) en het beleid van president Bush (Fahrenheit 9/11). Deze kritische, bijna anti-Amerikaanse rolprenten waren dermate confronterend, dat ze een flinke bodem legden voor een brede maatschappelijke discussie. In zijn laatste huzarenstukje heeft de populistische Oscarwinnaar een nieuwe stoel gevonden, waarvan hij wederom met liefde de poten doorzaagt. In Sicko stelt 'Big Mike' namelijk de misstanden in de Amerikaanse zorgsector aan het licht.
Dat Moore evenveel haters als lovers heeft maakte in het geval van Sicko niet veel uit. Het onderwerp dat hij aansnijdt, staat in Amerika namelijk al jaren hoog op de agenda van de trias politica, en bijna iedereen is het er over eens dat het huidige zorgsysteem zuigt. Als één van de weinige Westerse landen hebben de VS namelijk nog steeds geen universele zorgvoorziening. Het gevolg hiervan is dat particulieren zich scheel betalen aan verzekeringen en zo’n 45 miljoen Yankees zelfs helemaal niet gedekt zijn. Voor de duidelijkheid, dat is zo'n 1 op 5 Amerikanen.
En niet verzekerd zijn kan je zomaar een vinger, je huis of zelfs je leven kosten, zo zet Moore in het begin van zijn film al direct de toon. Zoals al eerder in zijn voorgaande cinematografische hoogstandjes, gebruikt hij ‘normale mensen’ als instrument om het grote plaatje te schetsen. Dit Hart van Nederland principe lijkt misschien een goedkope en eenzijdige manier om af te geven op zijn hot issue, maar de waarheid is dat het zijn statement juist veel kracht bijzet. Deze mensen kunnen niet gemanipuleerd zijn, want de gebreken zijn aan hun fysiek af te zien. Dit alles maakt het geheel geloofwaardiger, echter en confronterender.
De beschuldigende vinger van Moore gaat al snel uit naar de grote farmaceutische bedrijven en zorgverzekeraars, die de medicijnprijzen kunstmatig hooghouden en zieke mensen ongenadig afserveren bij hun operatie aanvragen. Dit alles met het doel over de rug van zieke mensen woekerwinsten te maken. Dat Moore’s stokpaardje, de politiek, ook aan de schandpaal wordt genageld, zal niemand verbazen. Maar hij weet wel overtuigend duidelijk te maken dat ook The Government voor genoeg centjes letterlijk over lijken gaat.
Als kritiek op de omstreden filmmaker wordt vaak geroepen dat hij zijn issues eenzijdig belicht en de journalistieke etiquette van hoor en wederhoor finaal in de wind slaat. In Sicko komen deze vooroordelen gedeeltelijk tot uiting. Hoewel je het idee hebt met eerlijke berichtgeving van doen te hebben zal de oplettende kijker opmerken dat Moore’s stijl van documenteren niet altijd even objectief is. Door mensen woorden in de mond te leggen en een bepaalde sarcastische toon aan te nemen, ziet Moore wel degelijk kans zijn kijkers een bepaalde kant op te pushen. De naakte feiten dienen weliswaar als kapstok, maar onmiskenbaar klinkt op de achtergrond de stem van Moore’s eigen ideologie door. Neemt niet weg dat zijn bevindingen, al pikt hij natuurlijk de excessen er uit, confronterend en zelfs alarmerend of schokkend zijn.
Een ander kritiekpunt op voorgaande projecten van M.M. was dat hij tegen alles aanschopt, maar te weinig oplossingen aandraagt voor het door hem geschetste probleem. Daar kan in Sicko echter geen sprake van zijn. Hoewel de oplossing in dit geval op straat ligt, brengt hij daadwerkelijke alternatieven ook in beeld. Zijn quasi verbaasdheid over de simpelheid van deze oplossingen ligt er iets te dik bovenop, maar het contrast dat hij schetst zet zijn standpunt zeker kracht bij, en daar draait het uiteindelijk om.
Velen zullen Moore door zijn afgeven op Amerika bestempelen als deserteur, maar deze, niet voor niets vrij corpulente, man weet precies wat hij wil serveren en hoe hij het moet opdienen. Op zijn typerende, cynische wijze weet hij de vele misstanden in de zorg aan de kaak te voelen, en hier en daar is er daarom zelfs ruimte voor een lach. Ondanks het zware onderwerp weet Moore het geheel te vangen in een luchtig recept, waarmee hij ongetwijfeld weer een hoop opschudding veroorzaakt. Want wat zijn film in ieder geval duidelijk maakt: De Amerikaanse gezondheidszorg is behoorlijk ziek. Wellicht is Sicko het medicijn dat haar er weer bovenop brengt.
