Fantasy is hot en mag daarom wat kosten. Nadat eerder dit jaar groteske producties als Stardust, Beowulf en Harry Potter al het levenslicht zagen komt op de valreep nog een fantasiejoekel van formaat de bios binnenknallen. De met veel bombarie aangekondigde blockbuster The Golden Compass is met een budget van 250 miljoen dollar de op een na duurste productie ooit en het kan dan ook niet anders dan dat de verwachtingen hoog liggen. Zeker als je bedenkt dat de hoofdrollen in de vertolking van Philip Pullman’s boeken zijn weggelegd voor de populaire Hollywoodcoryfeeën Daniel Craig en Nicole Kidman. Een prachtaffiche dus, maar wijst het kompas wel in de juiste richting?
The Golden Compass is geen op zichzelf staande film. Net als bij de populaire Lord of the Rings films is het slechts een begin van een epische trilogie. Onder de gezamenlijke noemer His Dark Materials zullen de komende jaren dus nog twee prenten worden opgeleverd. Althans, dat is de bedoeling. Hoewel het script voor deel 2 al klaar ligt, zijn religieuze actiegroepen (TGC wordt door hen beschouwd als anti-christelijk) en een aangevreten budget (Deel 1 kostte veel meer dan oorspronkelijk begroot was) een mogelijke sta in de weg. De geschiedenis leert echter dat dit slechts kleine onoverkomelijkheden zijn en dat de opvolgers straks gewoon worden geschoten.
Deeltje 1 is dus bedoeld om ons op te warmen voor wat komen gaat. Het verhaal draait om het jonge weesmeisje Lyra (Dakota Blue Richards) die in het bezit komt van een gouden alethiometer (een moeilijk woord voor kompas). Deze vergulde wegwijzer kan echter meer dan alleen naar het noorden wijzen. Het heeft ook de gave om antwoord te geven op alle aardse vragen. Slechts weinig mensen kunnen de wijzerplaat aflezen, maar de piepjonge Lyra blijkt over speciale talenten te beschikken. Dientengevolge wordt ze door de charmante Marisa Coulter (Nicole Kidman) onder haar hoede genomen. Die blijkt echter al snel alleen uit op het magische attribuut en Lyra sluit zich aan bij een groep ‘zigeuzen’, die de mysterieuze verdwijning van kinderen onderzoekt. Lyra besluit hen met de hulp van het gouden kompas te helpen in hun zoektocht naar de waarheid.
Het bonte gezelschap reist af naar Het Hoge Noorden, maar niet voordat onderweg nog een aantal extra krachten aan het ensemble worden toegevoegd. Een cowboyactige ballonvaarder (Sam Elliott), vliegende heks (Eva Green) en een gepantserde ijsbeer (stem van fantasygoeroe Ian McKellen) joinen met liefde de club. Het pratende, witte poolbeest is overigens niet het enige dier dat letterlijk en figuurlijk geanimeerd door de film draaft. Mensen in deze droomwereld zeulen namelijk allemaal een ‘daemon’ met zich mee: een soort pokémonachtig wezen dat de in dierlijke vorm gegoten ziel van de persoon in kwestie vormt. Ook deze mormels helpen dapper mee in de speurtocht naar de gekidnapte koters. Dwarsverbanden en intriges komen al snel aan het licht en een harde strijd tegen een mysterieuze strijdmacht vormt de climax van het eerste deel in dit drieluik.
Het moge duidelijk zijn: The Golden Compass dient vooral als inleiding voor de komende films. In deze introductie maken we vooral kennis met de personages. En zien we opvallend weinig van Daniel Craig. De Bondboy prijkt levensgroot op het affiche maar vertolkt vooralsnog slechts een bijrol. Wel prominent aanwezig op het witte doek is tante Nicole. Zij vertolkt de rol van de slinkse Marisa Coulter zoals van een door de wol geverfde actrice verwacht mag worden: overtuigend. Minder imponerend is het spel van de jonge Dakota Blue Richards. Hoewel je haar dit nauwelijks kwalijk kan nemen (het kind is krap 13 jaar oud, compleet onervaren en haar rol wel erg ongeloofwaardig) is het een storend element in de vertelling. Een hoop wordt echter goedgemaakt door de ongelooflijk mooie special effects, de prachtige aankleding en adembenemde settings. Elementen waar veel fantasyfilms vaak door worden vergoeilijkt overigens.
The Golden Compass is een film die je absoluut in de bioscoop moet zien. Zoveel visueel spektakel en zulke bombatische muziek renderen simpelweg niet thuis voor de buis. De overdaad aan effecten kan echter niet verbloemen dat het verhaal nog wat gammel is en soms moeilijk te begrijpen. Dat iedereen maar met een daemon naast zich rondhuppelt wordt bijvoorbeeld nauwelijks geëxpliqueerd. Wellicht dat het complete verhaal een geweldig en toegankelijk beeld schetst van de boeken, maar bij deze episode tast de leek soms nog in het duister. De serie heeft echter absoluut potentie, zeker als je bedenkt dat er, ondanks budgettaire problemen, nog een aardig spaarpotje over is voor de komende delen. Vooralsnog is His Dark Materials een intrigerende vertelling, die nog wel wat fijner gepolijst moet worden.
The Golden Compass draait nu in de plaatselijke filmschuur.
